Sosyal ve duygusal gelişim

Sosyal ve duygusal gelişim ayrı bir ders saatine sığmaz; günün her anında ilerler. Çocuk sabah çemberinde sırasını beklerken, oyuncağını paylaşırken ya da arkadaşıyla anlaşamadığında bu alanda çalışır. Bizim işimiz bu anları fark etmek ve çocuğa duruma uygun dili sunmak. Bu alan bir davranış listesi değil, zamanla oturan bir olgunlaşma süreci.

Duyguyu adlandırmak

Okul öncesinde çocuk duyguyu yaşar ama çoğu zaman adını bilmez. Bu yüzden aylık programda mutlu ve üzgün gibi somut kavram çiftleriyle çalışıyoruz. Kavramı önce hikâyede, sonra yüz ifadesi kartlarında, ardından çocuğun kendi gününde arıyoruz.

Sanat etkinlikleri bu çalışmanın taşıyıcısı oluyor. Çocuk bir duyguyu renkle, çizgiyle ya da malzemeyle anlatıyor; kelime yetmediğinde renk devreye giriyor. Duygusunu adlandırabilen çocuk, onu bağırarak değil anlatarak dışa vurmaya başlıyor.

Duygu kavramları güne başlarken yaptığımız takvim ve sohbet etkinliğiyle de birleşiyor. Günün nasıl geçtiğini konuşmak, çocuğa duygunun geçici olduğunu gösteriyor. Sabah üzgün gelen bir çocuk, öğleden sonra kendini iyi hissedebileceğini deneyerek öğreniyor.

Drama ve rehberlik dersi

Yaratıcı drama, sosyal beceriyi denemek için güvenli bir alan açıyor. Bahar dramaları, kar dramaları ve hareketli dramalarda çocuk kendine ait olmayan bir rolü üstleniyor; başkasının yerinden bakmayı deniyor. Rol içinde çekingen çocuk konuşuyor, sesi baskın çıkan çocuk beklemeyi deniyor.

Haftalık rehberlik dersi bu çalışmanın daha sakin tarafı. Sınıfça oturup arkadaşlık, sıra bekleme, izin isteme ve yardım isteme gibi başlıkları konuşuyoruz. Okulda psikolojik danışman ve rehberlik desteği bulunuyor; gün içindeki gözlemler bu destekle birlikte değerlendiriliyor ve gerektiğinde aileyle ayrıca görüşülüyor.

Anlaşmazlıkta izlediğimiz yol yalın. Önce iki çocuk da olanı kendi cümleleriyle anlatıyor, sonra birlikte bir çözüm arıyoruz. Yetişkin hemen hüküm verdiğinde çocuk yalnızca kimin haklı olduğunu öğrenir; çözümü kendisi bulduğunda ise beceriyi öğrenir.

Sınıf mevcudunun etkisi

Grup dinamiği, sınıftaki çocuk sayısına doğrudan bağlıdır. Her sınıfta en fazla 12 çocuk olduğu için bir anlaşmazlık gözden kaçmıyor; öğretmen tartışmayı hemen bitirmek yerine çözüm sürecine eşlik edebiliyor. Kalabalık bir grupta bu ayrıntıyı yakalamak güçleşiyor; oysa çocuk asıl beceriyi konuşarak ve uzlaşarak öğreniyor.

Küçük grup, okula uyumu da kolaylaştırıyor. Yeni gelen çocuk arkadaşlarının adını birkaç hafta içinde öğreniyor, öğretmen de her çocuğun sakinleşme biçimini tanıyor. Bir çocuk için kucağa alınmak, bir başkası için sessiz bir köşede beklemek işe yarıyor; bunu ancak çocuğu tanıdıkça fark ediyoruz. Çocuğun kendini güvende hissetmesi de bu tanıdıklığın üzerine kuruluyor.

Bu alanın günlük akıştaki yerini bir günümüz sayfasında görebilir, çalışmaları yürüttüğümüz yaratıcı drama ve rehberlik derslerimizin ayrıntısına bakabilirsiniz. Okula başlama dönemiyle ilgili sorularınız için uyum sürecini anlattığımız yazıya göz atabilirsiniz.