Sanat etkinlikleri

Okul öncesinde sanat, yetenekli çocuğu ayırt etmek için değil, çocuğun kendini anlatabileceği ikinci bir dil açmak için var. Bu yaşta çizgi ve renk, henüz kurulamayan cümlenin yerini tutar. Bu yüzden çalışmalarımızda doğru sonuç diye bir ölçüt kullanmıyoruz.

Neden ürüne odaklanmıyoruz

Bir çalışmanın sonunda ortaya çıkan kâğıt, o çalışmanın en az önemli kısmı. Asıl olan çocuğun fırçayı nasıl tuttuğu, rengi karıştırırken ne fark ettiği ve beklemediği bir sonuçla karşılaşınca ne yaptığı. Ebru bunu görünür kıldığı için sık başvurduğumuz bir çalışma: boya suyun üstünde kendi biçimini alır, çocuk yalnızca yön verir.

Hazır kalıpları boyatmak yerine çocuğun kendi biçimini kurmasına alan açıyoruz. Sınırlı boyamada ise amaç bunun tersi; eli belli bir alanın içinde tutabilmek. İki çalışma birbirinin yerine değil, birbirini dengeleyecek şekilde planlanıyor.

Çalışmaları birbiriyle karşılaştırmıyor, panoya asarken kimseyi öne çıkarmıyoruz. Bir çocuk kâğıdın tamamını tek renge boyayabilir, bir başkası köşede küçük bir leke bırakabilir. İkisi de o gün için anlamlıdır ve ikisine de aynı ilgiyle bakıyoruz.

Malzeme neden çeşitli?

Sulu boya, mandala, ahşap boyama ve kumaş boyama birbirinden farklı direnç gösteren yüzeyler. Kâğıtta akan boya ahşapta akmıyor, kumaşta ipliğin arasına giriyor. Çocuk her yüzeyde elini yeniden ayarlıyor. İnce motor gelişim, yani parmakların küçük ve kontrollü hareketleri, bu ayar sırasında güçleniyor.

Aylık planımızda atölyeler dönüşümlü ilerliyor: ayın birinci ve üçüncü haftası Montessori, ikinci ve dördüncü haftası Waldorf atölyesi. Bu iki yaklaşımın malzemeye bakışı farklı olduğu için çocuk aynı ay içinde hem düzenli ve sıralı bir çalışmayla hem de daha serbest, doğal malzemeli bir çalışmayla karşılaşıyor.

“Kendim yaptım” başlığı altında tuz seramiği ve kinetik kum gibi çalışmalar da yürütüyoruz. Bunlar iki boyutlu kâğıttan çıkıp hacimle uğraşmayı gerektiriyor. Sınıflarımızda en fazla on iki çocuk olduğu için malzemenin başında bekleme süresi kısa kalıyor, öğretmen her çocuğun elini tek tek görebiliyor.

Duyguyu renkle anlatmak

Aylık planımızda SCAMPER duygu çalışmasına yer veriyoruz. SCAMPER, var olan bir nesneyi değiştirerek, birleştirerek ya da başka bir amaçla kullanarak yeni fikir üretmeyi öğreten bir yaratıcılık yöntemi. Duygu temasıyla birleştiğinde çocuk mutlu ve üzgün kavramlarını sözcükle değil, renk ve biçimle ifade ediyor.

Sanat bu hâliyle tek başına duran bir saat değil. Ayın konusu, ayın ülkesi ya da ayın bilim insanı gibi başlıklar sanat masasına da taşınıyor; çocuk okuduğu hikâyeyi ya da bahçede gördüğü bir yaprağı aynı hafta içinde boyayabiliyor.

Bu çalışmalarda kimseye bu duygu şu renktir demiyoruz. Bir çocuk üzgünü koyu mavi seçer, bir başkası turuncu; ikisi de geçerli sayılır. Aynı temaya uzun süre takılan ya da malzemeye yaklaşmakta zorlanan çocukları rehberlik desteğimizle birlikte izliyoruz.

Sanatın gün içindeki yerini bir günümüz sayfasında görebilir, benzer bir anlatım alanı açan yaratıcı drama dersimize ve çocuğun kendi sorusunu izlemesini önemseyen Reggio Emilia yaklaşımımıza göz atabilirsiniz.