Akıl oyunları

Bu yaşta oyunun işlevi zekâ ölçmek olamaz; oyun, çocuğun düşünme sürecini görünür kılar. Bir bulmacayla uğraşan çocuk yalnızca doğru cevabı aramıyor, denediği yolun neden işe yaramadığını da fark ediyor. Aylık bültende akıl oyunları başlığı altında çoklu zekâ oyunlarına yer veriyoruz; satranç dersi de bu alanın haftalık omurgasını oluşturuyor.

Dikkat süresi nasıl genişliyor?

Okul öncesinde dikkat kısa ve dalgalıdır. Bu yaştaki bir çocuğun tek bir işe kesintisiz odaklanması dakikalarla ölçülür ve gün içinde değişir. Bu yüzden uzun oturumlar yerine tekrar eden kısa odak anları planlıyoruz: bir örüntüyü tamamlamak, tek taşla hedefe kaç hamlede ulaşılacağını bulmak, kartları eşleştirmek. Bu oyunları günün tek bir bölümüne yığmıyor, sabah çemberinden sonraki ve öğleden sonraki akışa dağıtıyoruz.

Bu kısa anların her biri tamamen o işe ayrılmış oluyor. Haftalar içinde odaklanma süresi kendiliğinden uzuyor; çocuk daha uzun oturduğu için değil, oturduğu sürede dağılmadığı için. Sınıflarımızda en fazla on iki çocuk olması, öğretmenin dağılma anını erken görmesine alan açıyor.

Strateji kurmak ve sıra beklemek

Kurallı oyunun burada iki ayrı karşılığı var. Birincisi hamle öncesi sonucu düşünmek: “Bunu yaparsam ne olur?” sorusu önce öğretmenin sesli sorduğu bir soruyken, zamanla çocuğun kendi kendine sorduğu bir alışkanlığa dönüşüyor. İkincisi sıra beklemek; oyun sırası başkasındayken sabretmek, bu dönemde en çok pratik isteyen becerilerden biri.

Çoklu zekâ oyunları bu noktada işe yarıyor, çünkü hepsi aynı türde düşünme istemiyor. Kimi çocuk görsel bulmacada, kimi sözel oyunda, kimi de bedenle oynanan oyunda öne çıkıyor. Oyun türlerini dönüşümlü kullanmamızın sebebi, her çocuğun bir yerde kendi güçlü tarafını fark edebilmesi. Bir oyunda zorlanan çocuk, başka bir oyunda kuralı arkadaşına anlatan taraf olabiliyor.

Kuralları oyundan önce kısa ve tek tek açıklıyoruz. Uzun anlatım yerine bir tur birlikte oynamak, çocuğun kuralı kavraması için genellikle daha işe yarıyor. Kural netleştiğinde oyun sırasındaki tartışmalar da azalıyor.

Kaybetmeyle baş etmek

Akıl oyunlarının zorlayıcı tarafı oyunun bittiği an. Çocuk kaybediyor, üzülüyor, bazen oyunu ortasında bırakmak istiyor. Bu anı geçiştirmek yerine adını koyuyoruz: kaybetmek üzücü, ama oyunun parçası ve oyun yeniden oynanabilir. Oyun bittiğinde kimin kazandığını değil, hangi hamlenin işe yaradığını konuşuyoruz.

Zorlanan çocukları psikolojik danışman ve rehberlik desteğimizle birlikte izliyoruz. Kaybetmeye alışmak birkaç oyunda olmuyor; sonucu değil denemeyi öne çıkaran bir dil kurmak, çoğu zaman işe yarayan yol oluyor. Aynı dili evde de kullanmak, çocuğun oyuna yeniden başlamasını kolaylaştırıyor.

Bu alanın haftalık karşılığını satranç dersi sayfasında, benzer bir düşünme sırası kuran çalışmaları ise robotik kodlama dersi sayfasında bulabilirsiniz. Dikkat süresini ayrıntılı ele aldığımız blog yazımıza göz atabilir, alanların günlük akıştaki yerini bir günümüz sayfasında görebilirsiniz.