Montessori

Montessori yaklaşımı, hekim Maria Montessori’nin uzun süreli çocuk gözlemlerinden doğdu. Temel fikri sade: çocuk, kendisine göre düzenlenmiş bir ortamda ilgisini çeken işle uğraşırken öğrenir. Yetişkine düşen iş anlatmak değil, ortamı kurmak ve izlemek.

Hazırlanmış ortam ne demek?

Hazırlanmış ortam, çocuğun bir yetişkine ihtiyaç duymadan kullanabileceği biçimde düzenlenmiş alan anlamına geliyor. Raflar çocuk boyunda, materyaller tepsilerde ve her biri kendi yerinde duruyor. Çocuk çalışmayı kendisi alıyor, bitirince kendisi kaldırıyor. Bu küçük ayrıntı, gün içinde defalarca tekrarlanan bir bağımsızlık deneyimine dönüşüyor.

Materyaller iki ana grupta toplanıyor. Günlük yaşam çalışmaları su aktarma, kaşıkla taşıma, süzme, düğme ilikleme gibi işlerden oluşuyor; el kaslarını ve el ile göz arasındaki uyumu çalıştırıyor. Duyu materyalleri ise boyut, ağırlık, doku, renk tonu gibi nitelikleri ayırt etmeye alan açıyor. İkisi de sonradan gelen okuma yazma ve matematik çalışmalarının zeminini hazırlıyor.

Hata kontrolü ve kesintisiz çalışma

Montessori materyallerinin çoğunda hata kontrolü bulunur: yanlış yerleştirilen silindir deliğine oturmaz, eksik parça hemen fark edilir. Böylece çocuk yanlışını bir yetişkin söylemeden kendisi görür. Hata bu sayede utanılacak bir şey olmaktan çıkar, üzerinde düşünülecek bir duruma dönüşür.

İkinci önemli nokta, kesintisiz çalışma süresi. Bir çocuk işine yoğunlaştığında araya girmiyoruz; aynı çalışmayı üst üste tekrar etmek istemesini de normal karşılıyoruz. Tekrar, bu yaşta beceri yerleşene kadar süren doğal bir ihtiyaç. Öğretmen bu sırada yönlendiren değil, gözlemleyen ve not alan kişi. Hangi çocuğun hangi materyale hazır olduğu, yeni bir çalışmanın ne zaman sunulacağı bu gözlemlerden çıkıyor.

Seçim özgürlüğü sınırsız değil. Çocuk, öğretmenin önceden hazırladığı çalışmalar arasından seçiyor ve seçtiği işi tamamlamaya çalışıyor. Çerçeveyi yetişkin kuruyor, çerçevenin içindeki kararı çocuk veriyor.

Okulumuzda nasıl görünüyor?

Atölye düzenimizde birinci ve üçüncü haftalar Montessori çalışmalarına ayrılıyor. Sınıf mevcudumuz en fazla 12 çocuk olduğu için her çocuğun hangi materyalde nerede olduğunu takip edebiliyoruz. Bu yaklaşımın istediği bireysel izleme, ancak küçük gruplarda mümkün oluyor.

“Kendim yaptım” başlığı altında yürüttüğümüz tuz seramiği, kinetik kum ve ebru çalışmaları da aynı mantıkla planlanıyor. Burada ürünün düzgün görünmesi değil, işin baştan sona çocuğun elinden çıkması önemli. Bir işi tek başına bitiren çocuk, bir sonrakine genellikle daha az tereddütle başlıyor.

Bu çalışmaların evdeki karşılığı da basit: sofrayı birlikte kurmak, kendi bardağını doldurmak, ayakkabısını kendisi giymek. Çocuk yavaş yaptığı için işi devralmak yerine biraz beklemek, okulda kurulan alışkanlığı destekliyor.

Montessori bizde tek başına bir program değil; Waldorf, Reggio Emilia ve MEB okul öncesi müfredatıyla birlikte kullandığımız bir yaklaşım. Bu bileşimi eğitim programımız sayfasında, atölyelerin gün içindeki yerini bir günümüz sayfasında görebilirsiniz. Üç yaklaşımın farkını ayrıntılı ele aldığımız blog yazımıza da göz atabilirsiniz.